Ο Φώτης Κόντογλου (Αϊβαλί Μικράς Ασίας, 1896-Αθήνα 1965), ζωγράφος, αγιογράφος, λογοτέχνης, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς του 20ού αιώνα. Αναζήτησε και ανέδειξε τη μεγάλη παράδοση της βυζαντινής τέχνης και την επέβαλε στην αγιογράφηση των ναών. Από το Αϊβαλί, βρέθηκε αρχικά στην Αθήνα και το Παρίσι για σπουδές, ενώ μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή εγκατέλειψε βίαια την πατρίδα του για πάντα μαζί με το πλήθος των προσφύγων του μικρασιατικού ελληνισμού.

Η έκδοση Επίσκεψις Φώτη Κόντογλου περιλαμβάνει τις εισηγήσεις της ημερίδας που οργάνωσε το Ίδρυμα της Βουλής για το έργο του δημιουργού στις 4 Μαΐου 2022, με την οποία εγκαινιάστηκαν οι εκδηλώσεις μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η «επίσκεψις» αυτή εξετάζει το διττό πεδίο εκδήλωσης του δημιουργικού ταλέντου του Κόντογλου, συγγραφικό και καλλιτεχνικό.

Αφενός, ο Λάμπρος Βαρελάς, ο Ιωσήφ Βιβιλάκης, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο Κώστας Καραβίδας και ο Κώστας Σπαθαράκης αναλύουν το λογοτεχνικό και μεταφραστικό έργο καθώς και πτυχές της πλούσιας αρθρογραφίας του Κόντογλου. Αφετέρου, ο Μιχάλης Ασφενταγάκης, ο Ευγένιος Δ. Ματθιόπουλος, ο Γιάννης Μπόλης, η Ειρήνη Οράτη, εξετάζουν την κοσμική ζωγραφική του καλλιτέχνη αλλά και τη νεωτεριστική προσέγγιση της βυζαντινής ζωγραφικής εκ μέρους του.

Η ημερίδα και η έκδοση, όπως σημειώνει στον πρόλογο ο επιστημονικός επιμελητής του τόμου Σταύρος Ζουμπουλάκης, «θέλησε ακριβώς να επισκεφθεί, ήτοι να σκεφτεί και να εξετάσει το συγγραφικό και ζωγραφικό έργο του Κόντογλου, αν όχι με νέο βλέμμα, τουλάχιστον προσθέτοντας κάτι στέρεο στα όσα (λίγα) σοβαρά έχουν γραφτεί μέχρι τώρα για αυτό. [Τα κείμενα] μοιράζονται ισομερώς στον συγγραφέα και στον ζωγράφο. Το έργο πάντως του Κόντογλου, σε όποιο πεδίο και αν εκφράστηκε, είναι ενιαίο και φωτίζεται καλύτερα με τις προσεγγίσεις που δεν αντιμετωπίζουν στεγανά την κάθε πτυχή του».

Ο τόμος είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Νίκου Ζία (1939-2020), ο οποίος υπήρξε πρωτεργάτης στη μελέτη του ζωγραφικού έργου του Κόντογλου.