Έχει γραφτεί πολλές φορές (και καλά έχει κάνει!), ότι το ποδόσφαιρο είναι το πιο «δημοκρατικό» άθλημα που έχει εφευρεθεί έως σήμερα. Δεν χρειάζεται να είσαι ψηλός, γρήγορος, ευλύγιστος, έξυπνος, δυνατός, πλούσιος κτλ. για να «κλωτσήσεις» ακόμα και στο υψηλότερο επίπεδο· αρκεί η σκληρή προπόνηση, η ομαδικότητα, η αυταπάρνηση και το ΟΝΕΙΡΟ. Πρόκειται για μια από τις πιο οικονομικές δραστηριότητες που μπορεί να κάνει κάποιος: ένας δρόμος ή μια αλάνα, δύο πέτρες ή δύο τελάρα για δοκάρια, μια μπάλα ή ακόμα και ένα πλαστικό μπουκάλι και το ματς ξεκινά. Το ποδόσφαιρο «[…] είναι ίσως το μόνο θέμα συζήτησης που μπορεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι ως ισότιμους συνομιλητές έναν καθηγητή πανεπιστημίου κι έναν οδοκαθαριστή. Αυτή είναι η δύναμη του ποδοσφαίρου», σημειώνει ο Νίκος Γαβαλάς.
Είναι προφανείς λοιπόν οι λόγοι της δημοφιλίας που χαίρει η «μπάλα» και ξεκάθαρα τα αίτια που ένα απλοϊκό, σχετικά, άθλημα συλλέγει γύρω του την έκφραση - μεταξύ άλλων - ιδεολογικών, κοινωνικών και κυρίως γεωγραφικών ταυτοτήτων.
Τι είναι όμως ο ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ; Γιατί μπορεί να μιλάμε για τον μεγαλύτερο πολυαθλητικό οργανισμό στον κόσμο (βάση αθλημάτων που καλλιεργεί σε επίπεδο πρωταθλητισμού και τροπαίων), ωστόσο ο ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ είναι ποδοσφαιρογενής ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΦΙΛΑΘΛΩΝ (και όχι αθλητικός σύλλογος).
Για να καταλάβει κάποιος τον ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ πρέπει να καταλάβει τον Πειραιά. Και για να καταλάβει τον Πειραιά (ουσιαστικά τον παλαιό Νομό Πειραιώς), πρέπει να ανατρέξει στο πως και γιατί συστάθηκε το υδροκέφαλο (αθηνοκεντρικό) νέο ελληνικό κράτος. Κατά συνέπεια μπορεί, όντως, να ήταν πρωτοποριακή ποδοσφαιρικά αλλά και φυσικό επόμενο ιδεολογικά - αν και αθλητικά εμπνευσμένη από τον Πανελλήνιο Γ.Σ. - η ιδέα του αείμνηστου «παναθηναϊκού» Γεωργίου Καλαφάτη για το «μια πόλη μια ομάδα», όμως αυτή πήρε σάρκα και οστά μόνο στον Πειραιά με τον ΘΡΥΛΟ. Το γιατί συνέβη αυτό, έχει αναλυθεί πολλές φορές και από πολλούς.

Ο ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ήταν η πρώτη συνειδητά οργανωμένη μαζική «φωνή των ανθρώπων που δεν έχουν φωνή, των ανθρώπων που πασχίζουν καθημερινά να θρέψουν την οικογένεια τους»· ενός ετερόκλιτου μορφωτικά, κοινωνικά, καταγωγικά, πολιτικά κτλ. κόσμου. Η ιδιαιτερότητα του κοινωνικού φαινομένου που ονομάζεται ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ έγκειται στο ότι δεν διέθετε μόνο κοινωνικοταξικό πρόσημο (φτωχός-πλούσιος), αλλά είχε και γεωγραφική διάσταση, αφού σημαντικοί αυτοδημιούργητοι οικονομικοί παράγοντες της περιφέρειας έπρεπε κυριολεκτικά να επιβιώνουν ενάντια στις αδηφάγες βλέψεις και ορέξεις ενός συγκεντρωτικού - αθηνοκεντρικού - κράτους, το οποίο κατάπινε τα πάντα στο διάβα του.
Ο Πειραιάς των αρχών του 20ου αιώνα - μια πόλη που είχε υπάρξει μοντέλο και ατμομηχανή της ελληνικής παραγωγικότητας - βρέθηκε παρατημένος, εξουθενωμένος, κατασυκοφαντημένος ακόμη και ακρωτηριασμένος (ξεκινώντας από το 1925 με την απόσπαση του Ν. Φαλήρου). Η πόλη, όμως, περίμενε τη στιγμή της, για να βγει στην αντεπίθεση με ΟΡΜΗ, διεκδικώντας τη χαμένη της αίγλη και θέλοντας να «τιμωρήσει» αυτούς που την ατίμασαν και την πρόδωσαν. Ολόκληρη η περιφέρεια, αλλά και τα λαϊκά και μεσοαστικά προάστια του κέντρου, τα οποία εξαπλώνονταν, ακολούθησαν· ΠΑΝΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΕΙΡΑΙΑΣ.
Ο ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ υπήρξε η αιχμή του δόρατος της αντίδρασης και της αντεπίθεσης της ελληνικής κοινωνίας, όχι τυχαία μέσα από την καρβουνόσκονη του φαληρικού Ποδηλατοδρόμιου, ενάντια στις αθηνοκεντρικές πολιτικές της καθεστηκυίας τάξης και σε αυτούς που ένιπταν τα πόδια της. Ο ΘΡΥΛΟΣ και το ρεμπέτικο υπήρξαν τα κάστρα ενάντια σε μια επιβαλλόμενη από το κέντρο ελιτίστικη πολιτική ορθότητα που εξυπηρετούσε τους κοινωνικούς, τους φυλετικούς, τους πολιτικούς και τους γεωγραφικούς αποκλεισμούς.

Είναι προφανές ότι πολλά έχουν αλλάξει από τις αρχές του 20ου αιώνα. Ωστόσο πολλά φανταστικά αφηγήματα έχουν μπολιαστεί στους αντιπάλους του ΘΡΥΛΟΥ, κυρίως απαλείφοντας κομμάτια της ιστορίας για λόγους κοινωνικής συνοχής. Η αλήθεια είναι ότι ο τρόπος που έχει γίνει και γίνεται αυτό, δεν εξυπηρετεί εθνικούς, ιδεολογικούς ή έστω οπαδικούς λόγους, αλλά εντελώς ιδιοτελείς σκοπούς. Και όπως έχει αποδειχτεί, η παραχάραξη και τα κενά της ιστορίας, μάλλον, δίνουν χώρο για μεγαλύτερη πόλωση, μην αφήνοντας χώρο για παραδοχές και εντέλει άμβλυνση των παθών. Η ταυτότητα, το όραμα και τα συναισθήματα που γεννήθηκαν και ρίζωσαν κάποτε, κάπου, έχουν λόγο που το έκαναν και συνέχεια, και τελικά πρέπει να τα γνωρίζουμε «για να μη χάνουμε τον προσανατολισμό μας.»
Με αυτό το βιβλίο, ο Νίκος Γαβαλάς μας ταξιδεύει στην αρχική φάση της ίδρυσης του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ με μια γλώσσα απλή και με έναν τόμο εξαιρετικά καλαίσθητο, επιτυγχάνοντας με μαεστρία να μη τροφοδοτεί οπαδικά πάθη και φανατισμούς, αλλά να μεταφέρει ατόφιο το πνεύμα της εποχής και των πρωταγωνιστών.