Ανδρέας Τιμοθέου, Η ΜΕΣΑ ΛΕΞΗ, κι άλλες ιστορίες του βυθού

Οι μέσα λέξεις τις ποίησης

Τραγουδάς λέξεις αγέννητες

και στέκεσαι σε μια γωνιά απόκοσμη

να φτιάξεις μονοπάτι.

Μέρα τη μέρα επιμένεις

μια μεγαλύτερη αγκαλιά,

μία κρυφή υπόσχεση του πάντα.

Γι’ αυτό σου λέω,

χωρίς σφαγή δεν γράφονται ποιήματα.

Μες στο ζεστό κρεβάτι μας

πενθούνε χρόνια μοναξιάς

κι ανθίζουν δρόμοι με κυκλάμινα

γιορτή στον ερχομό σου.

(Η μέσα λέξη)

Ένατη ποιητική συλλογή και δέκατο βιβλίο του Αντρέα Τιμοθέου που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια δίνει δυναμικά το παρόν στα λογοτεχνικά δρώμενα σε Κύπρο και Ελλάδα. Μόλις πριν τρία χρόνια έκανε αίσθηση άλλο ένα ποιητικό έργο του, αυτή τη φορά τα Ενδύματα οδύνης που κυκλοφόρησε ως τιμή στη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση της αγαπημένης του Μαρίας Κάλλας. Βρίσκει και πάλι τη θέση της η Κάλλας στην παρούσα ποιητική συλλογή μέσω της Τραβιάτα, αλλά και της περίφημης όπερας του Ντονιτσέτι Άννα Μπολένα, στο ποίημα της «Το σώμα του κόσμου»: Ξαπλώνω στο άδικο/ και το ξημέρωμα βασίλισσα/ μου ιστορεί με ζωντανή ακρίβεια/ την καταχνιά του χρόνου./ Τρέμω, όσο μπορώ νηφάλια/ για όσα μεγαλώνουν/ στήνω τραπέζι στο ανερμήνευτο/ και το κεφάλι όρθιο κρατώ/ σε πλουμιστή πιατέλα. Το τίποτα/ το τίποτα του κόσμου μας/ και πάντα εκείνη η σωσίβια/ επόμενη ανάσα,/ τάμα που ο πλάστης μου/ ακόμα συντελεί.

«Ποίηση μου παραστάθηκες/ κι ας ήμουν ψεύτης», γράφει στο τελευταίο ποίημα «Δέκατη Παρουσία» o Αντρέας Τιμοθέου, που στην εναγώνια αναζήτηση του περάσματός του από το σκοτάδι στο φως, από τα «χρόνια σιωπής» και «χρόνια ντροπής» αναδεικνύει τη λυτρωτική διαδικασία της τέχνης-κάθαρσης, από όσα φορτίο βαρύ στο διάβα της ζωής μας βαραίνουν. Προσθέτοντας στο ίδιο ποίημα: Άγιος κρύφτηκα στις λέξεις/ προφάσεις γύρεψα/ για του διωγμού τον γλυτωμό./ Χάδι ανέσπερο/ με κράτησε/ απ’ τις δαιδαλικές όψεις της νύχτας/ ώσπου γαλήνη όρισε/ το φως μιας άσπρης μέρας.

Μια ποίηση που πατά γερά στα πόδια της (και στην καρδιά μας) διαβάζοντας τη ζωή στα χρώματα του ήλιου όπως τα γεννά κάθε φορά ο έρωτας: -Αν συλλαβίσεις την αγάπη/ θα αγαπάς ακόμα;/ -Είναι νωρίς για θαύματα,/ όταν μιλάει το σώμα. Κανόνας ή εξαίρεση/ μες στην αφή του χρόνου θα γίνουμε ο έρωτας,/ θα γίνουμε το ποίημα.

Μικρά μαργαριταρένια ενσταντανέ που εμπεριέχουν ουσία μέσα στα ολιγόστιχα ποιήματα-μπονζάι άψογης αισθητικής κι αισθαντικότητας στα «Κοχύλια σκέψεις» καθώς και στα ποιήματα «Μικρός πνιγμός»: Ναύτης για σένα/ έγινα μαμά,/ χάρτινο καράβι/ που με πνίγει, και «Κολυμβήθρα»: Τα ζώα μας είναι η λίμνη του Σιλωάμ/ χωρίς αγγέλους και νερό/ γίνονται θεία μέριμνα/ αντίδοτο και ίαση/ αφή και όραση και πνεύμα.

Από τους ξεχωριστούς ορισμούς για τη μοναδική Κύπρο στο ποίημα «Ο τόπος μου», ένας ύμνος (και μια διαδρομή) για το νησί της Αφροδίτης: Ο τόπος μου μια σκάλα ανένδοτη στον χρόνο. Στεκόμαστε σε καθένα από τα ποιήματα της συλλογής. Απλώς να μνημονεύσουμε το «Όταν μεγαλώσω» με έναν ιδιαίτερο λυρικό υπερρεαλισμό. Να σταθούμε ενδεικτικά σε σκόρπιους στίχους του βιβλίου: θα αφήσω πίσω μνήμη μπλε/ και λίγες λέξεις άγνωστες/ μόνο για εκείνους που με φίλησαν/ Ιούλη μήνα. Χτυπούν τα βλέφαρα/ καμπάνες της σιωπής,/ στάζει σιγή ο Αύγουστος,/ χωρίς αντίο/ μα μ' ένα καλωσόρισες/ στο πέτο τους κρεμάμε.

Το ένδυμα, η δαντέλα, το ρούχο παραμένουν στοιχεία ιερά και στην παρούσα συλλογή. Μια μυστηριακή σχέση που δίνει πνοή και συνέχεια ενώνοντας το παρελθόν μες στο παρόν αλλά και προς το μέλλον βλ. και το ποίημα «Ελάχιστη μέριμνα»: Όταν από τον τάφο Σου/ άγρια χόρτα αφαιρώ/ φοβάμαι αν ύβρη διαπράττω.

«Μεταλλωρύχος του Έρωτα/ εξορύσσω/ κάθε αντίσταση/ για να σε ζήσω», γράφει ο Αντρέας Τιμοθέου που σκάβει κάθε φορά την ποίηση για να βρει τη λέξη-καταφύγιο. Η συλλογή είναι αφιερωμένη στον σύντροφό του Αρθούρο. Ένα βιβλίο ξεχωριστό, πολλές ντοπιολαλιές, 15σύλλαβοι, ωραία μουσική υπόκρουση στην κάθε λέξη που με ωριμότητα, αλήθεια και ουσία εμπεριέχεται σε κάθε ποίημα: Πυρακτωμένο σύννεφο/ η αγάπη παράξενο δικαίωμα της Ποίησης/ σαν σκοτεινιάζει η λίμνη./ Δεν έχουν γνώση οι στιγμές/ μονάχα μνήμη.