Η αποκάλυψη του πνεύματος

Αποφατική θεολογία και αφαιρετική τέχνη. Από πολλές απόψεις, οι δύο ληστές είναι η ορθόδοξη θεολογία, αλλά είναι και η αφαιρετι­κή τέχνη. Είναι και ο εκ δεξιών και ο εξ ευωνύμων, γιατί συνοψίζουν την ύλη και το πνεύμα, το νυν και το αεί, αλλά και γιατί αποτελούν καρπούς οδύνης και μαρτυρίου, σωματικού και ψυχικού. Ταυτόχρονα, είναι οι δύο ληστές γιατί γύρω από το πρόσωπο του Χριστού περιστρέφονται και σ’ αυτό εν τέλει αναφέρονται· ο αποφατισμός και η αφαίρεση είναι τέχνες βαθιά προσωπικές και βαθιά ανθρωποκεντρικές. Δεν πρόκειται, όμως, για τον αναγεννησιακό ανθρωποκεντρισμό, που καταργεί τον Θεό για να τοποθετήσει στη θέση του τον άνθρωπο, αλλά μάλλον για τον ανθρωποκεντρισμό της ορθόδοξης παράδοσης, που κάνει τον άνθρωπο θεό μέσα από τη Σάρκωση και την Ανάσταση του Θεού Λόγου.

Είναι η υπέρβαση και η καταξίωση του ανθρώπινου προσώπου: η θέωση.

Ξεκινώντας αυτήν την εργασία, είχα μια αγωνία: ότι μέσα από τη διαρκή αφαίρεση του αποφατισμού και της αφαιρετικής τέχνης θα χανόταν το πρόσωπο. Ότι θα κατέληγα σε ένα πνευματικό χάος, χωρίς σημείο αναφοράς, σε ένα νεφελώδη κόσμο, όπου τα πάντα θα ήταν σχετικά και αόριστα.

Τα πράγματα, όμως, πήραν το δρόμο τους: όλα συνέκλιναν στο ανθρώπινο πρόσωπο και από εκεί, στο πρόσωπο του σαρκωμένου Λόγου. Γράφω, λοιπόν, για πρόσωπα· για τη Σάρκωση και την Ανάσταση, για τον Θεό και τον άνθρωπο. Γιατί αυτά είναι το κέντρο και η αναφορά της πραγματικής θεολογίας και της αληθινής τέχνης.