Μέσω της πολιτικής τάξης, την οποίαν εγκατέστησε επιβάλλοντας την ειρήνη στο πεδίο που είχε ερημώσει μέσω των θρησκευτικών πολέμων, το κράτος δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του ηθικού κόσμου.

Στο μέτρο όμως που τα στερούμενα πολιτικής εξουσίας άτομα απελευθερώνονται από τα δεσμά της θρησκείας, υπεισέρχονται σε μια σύγκρουση με το κράτος, που μπορεί βέβαια να τους χειραφετεί ηθικά, ωστόσο ταυτόχρονα τους αφαιρεί κάθε υπευθυνότητα περιορίζοντάς τα στον ιδιωτικό χώρο.

Οι πολίτες τοποθετούνται αναπόφευκτα απέναντι σε ένα κράτος, το οποίο υποτάσσοντας την ηθική στην πολιτική αντιλαμβάνεται το πολιτικό με τυπικό τρόπο και κάνει τους υπολογισμούς του χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ειδικό δυναμικό που εμπεριέχει η χειραφέτηση των υπηκόων του.

Στόχος των τελευταίων θα είναι από τούδε η ηθική τους ολοκλήρωση σε τέτοιον βαθμό, ώστε να γνωρίσουν πραγματικά οι ίδιοι –και μάλιστα ο καθένας για τον εαυτό του– τι είναι καλό και τι κακό.

Με τον τρόπο αυτόν, ο καθένας μετατρέπεται σε δικαστή που, διαφωτισμένος ων, γνωρίζει ότι είναι εξουσιοδοτημένος να κρίνει οποιονδήποτε ετεροκαθορισμό αντιστρατεύεται την ηθική του αυτονομία.

Έτσι, η διάκριση ηθικής και πολιτικής που συντελέσθηκε κάποια στιγμή από το κράτος, στρέφεται τώρα εναντίον του: το ίδιο το κράτος υποχρεούται να επιτρέψει να δικασθεί ηθικά για το επίτευγμά του να κατασκευάσει έναν χώρο όπου κανείς θα μπορούσε να επιβιώσει.