Στη μελέτη αυτή, ο Μιχάλης Γρηγορίου, έχοντας ως έναυσμα την ποιητική διατύπωση του Einstein "Όσο περνάει ο καιρός τείνω να πιστεύω ότι το Σύμπαν μοιάζει λιγότερο με ένα μηχάνημα και περισσότερο με μια τεράστια σκέψη", επιχειρεί να διατυπώσει μια "ενοποιημένη θεωρία των συστημικών λειτουργιών". Επειδή βέβαια γνωρίζει πόσο παράτολμο είναι ένα τέτοιο εγχείρημα που ανήκει στον τομέα της φιλοσοφίας της επιστήμης, χαρακτηρίζει αυτή τη μελέτη "φανταστική".

Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα εγχειρίδιο που εξετάζει την ενότητα της ύλης και της εξέλιξης και επιχειρεί να αποκαλύψει το ενιαίο πλαίσιο που συνδέει όλα τα φυσικά φαινόμενα, από το υποατομικό επίπεδο και τη διάταξη του σύμπαντος μέχρι τη ζωή, την ανθρώπινη σκέψη και κοινωνική συμπεριφορά.

Ακολουθώντας έναν προσωπικό τρόπο γραφής, ο συγγραφέας "συνομιλεί" μερικές φορές με τον αναγνώστη μέσω διατύπωσης ευθέων ερωτημάτων και σκέψεων, παρεμβάλλοντας και συσχετίζοντας πληροφορίες από διάφορους επιστημονικούς τομείς.

Το τολμηρό ερώτημα που επιχειρείται να τεθεί στην πορεία είναι το εξής: μήπως, οι κοινές παράμετροι, οι οποίες διαπιστώνονται στους τρόπους λειτουργίας των διάφορων μορφών συστημικής οργάνωσης των φυσικών και των έμβιων φαινομένων, που βασίζονται όλες στην αιτιοκρατία, μπορούν να περιγράφονται -μεταφορικά- ως παράμετροι ανάπτυξης κάποιας "νόησης" της φύσης;

Μια τέτοια τολμηρή σκέψη οδηγεί στο συμπέρασμα πως το φαινόμενο της εκδήλωσης "νόησης", σε διάφορους βαθμούς δομικής και συστημικής πολυπλοκότητας, παραπέμπει στις κλασσικές "μπαμπούσκες" που βρίσκονται η μία μέσα στην άλλη!

Ωστόσο, καθώς αλλάζει η κλίμακα παρατήρησης και περνάμε από τις κατηγορίες των άβιων στις κατηγορίες των έμβιων συστημάτων, λόγω της ανάπτυξης, αρχικά των προγλωσσικών αισθητηριακών συστημάτων επικοινωνίας και συμπεριφοράς των ζώων και στη συνέχεια, των μορφών συμβολικής - γλωσσικής επικοινωνίας (ανθρώπων και ζώων), διάφορες τολμηρές χρήσεις εννοιών όπως "προθετικότητα", "αυτεπίγνωση" κ.λπ. παύουν σταδιακά να έχουν την μεταφορική σημασία μιας "νόησης" που περιγράφει την ύπαρξη αιτιοκρατικών σχέσεων δράσης (αιτίου) - αντίδρασης (αποτελέσματος) και αρχίζουν να αποκτούν το κυριολεκτικό ανθρώπινο νόημα που τους αποδίδεται, μέσω της γλωσσικής κατηγοριοποίησης και διαχείρισής τους.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)