Τι είναι, λοιπόν, μια «μάζα»; Πώς αποκτά τη δύναμη να επηρεάζει τόσο αποφασιστικά την ψυχική ζωή του ατόμου; Και ποια είναι η εσωτερική μεταβολή που επιφέρει όταν ο άνθρωπος παύει να είναι «ένας» και γίνεται «πολλοί»;

Ο διάσημος Αυστριακός Ψυχαναλυτής, Ζίγκμουντ Φρόιντ, εξετάζει εδώ τι συμβαίνει όταν ο μεμονωμένος άνθρωπος αποτελεί μέλος μιας φυλής, ενός λαού, μιας τάξης, ενός θεσμού ή μιας ομάδας που συγκροτείται ξαφνικά για έναν συγκεκριμένο σκοπό. Πώς σχηματίζεται αυτό που ονομάζουμε «φυλετική ψυχή»; Είναι η κατάσταση μέσα στη μάζα μια μορφή ύπνωσης και γιατί το πλήθος γίνεται τόσο ευεπηρέαστο, άκριτο, ευκολόπιστο − και συχνά ικανό για πράξεις που το ίδιο το άτομο θα απέρριπτε;

Κλασικό κείμενο για την κατανόηση της συλλογικής συμπεριφοράς, των μηχανισμών της πειθούς και της γοητείας της εξουσίας, η Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του Εγώ παραμένει επίκαιρη όσο υπάρχουν πλήθη, ηγέτες και ιδέες που διεκδικούν την ψυχή μας.

Ένα ελάχιστο δείγμα των χαρακτηρισμών που του έχουν αποδοθεί, στην εποχή του και στις επόμενες, είναι «τρελός», «απατεώνας», «επικίνδυνος», «ιδιοφυΐα», «μάγος», «θεός». Έχει επηρεάσει όλες τις τέχνες, την κουλτούρα, τις επιστήμες (ιατρικές, κοινωνικές, πολιτικές, ανθρωπιστικές) και έχει αλλάξει όσο κανείς τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και εκλαμβάνουμε τον κόσμο.

Ο λόγος, φυσικά, για τον Ζίγκμουντ Φρόιντ, έναν εξαιρετικά μεθοδικό και πεισματικά αινιγματικό Αυστριακό γιατρό, ο οποίος αποπειράθηκε να λύσει όλα τα αινίγματα του ανθρώπινου ψυχισμού.

Επιμέλεια κειμένου: Δημήτρης Αλεξάκης