Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια ερμηνευτική ιστορία του ελληνικού πορτρέτου από την εμφάνιση του 5ο αι. π.Χ. έως την ύστερη ελληνιστική περίοδο. Πέραν του εκπαιδευτικού του στόχου απευθύνεται και στο κοινό που ενδιαφέρεται να κατανοήσει το είδος εκείνο της καλλιτεχνικής δημιουργίας, στο χαλκό ή στο μάρμαρο, στο οποίο αποτυπώνεται μέσα από μια ποικιλία εικαστικών συμβάσεων η εξατομικευμένη έκφραση.

Πότε συντελείται η μετάβαση από την υπερατομική έκφραση ενός συγκεκριμένου προσώπου στην πλήρη εξατομίκευση της ανθρώπινης παράστασης; Τα ατομικά χαρακτηριστικά σε ένα πορτρέτο προεξοφλούν τη φυσιογνωμική ομοιότητα; Ποιο μήνυμα εκφράζει και μεταδίδει το πορτρέτο στον θεατή; Μερικά από τα ερωτήματα που απασχολούν τη μελέτη, η οποία συνδυάζοντας αρχαιολογικά δεδομένα και επιγραφικές μαρτυρίες δεν στοχεύει μόνο στο περιεχόμενο του πορτρέτου, αλλά διερευνά και εικονολογικά ζητήματα, ώστε να κατανοηθεί η λειτουργία του καλλιτεχνικού είδους στο πλαίσιο των κοινωνικών αξιών, των αισθητικών προτιμήσεων και των νοοτροπιών της κοινωνίας που το παρήγαγε.

Στην ιστορία του ελληνικού πορτρέτου οι βεβαιότητες είναι λίγες και οι συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα πολλές. Τα βασανιστικά ερωτήματα της ταύτισης, της τεχνοτροπίας και της χρονολόγησης εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά για αρκετά πορτρέτα. Η μελέτη αυτή συμβάλλει στην περεταίρω εξέταση αυτών των ζητημάτων, καλύπτοντας ένα κενό της ελληνικής βιβλιογραφίας.

Ο Νικόλαος Κατσικούδης είναι διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας - Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Έχει δημοσιεύσει μελέτες και άρθρα για την ελληνική τέχνη και τη μονογραφία. Διδάσκει ιστορία της ελληνικής και ρωμαϊκής τέχνης στο Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης του Πανεπιστήμιου Ιωαννίνων.