Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται σήμερα από τους διατροφολόγους ως ένας τρόπος ζωής που προσφέρει μακροχρόνια υγεία και ευεξία, με την Κρήτη στο επίκεντρο, όπως υποστηρίζεται από έρευνες που έχουν διεξαχθεί σε διεθνές επίπεδο. Έχει διαπιστωθεί ότι οι κάτοικοι της Κρήτης εμφανίζουν τους χαμηλότερους δείκτες θνησιμότητας σε σχέση με τις καρδιοαγγειακές παθήσεις και τον καρκίνο.

Οι ερευνητές τότε εστίασαν την προσοχή τους στις ιδιαίτερες πτυχές της διατροφής που ευθύνονται για αυτήν την ισχυρή υγεία. Η ιστορία της κρητικής διατροφής είναι πολύ παλιά, οι ρίζες της βρίσκονται βαθιά στην Νεολιθική εποχή. Σήμερα η επιστήμη δεν έχει αποδείξεις, μόνο έμμεσες ενδείξεις για τις διατροφικές συνήθειες των Κρητικών πριν από 5.000 χρόνια. Ωστόσο, μια σαφής εικόνα αυτών των συνηθειών προκύπτει από όσο πιο μακριά 4.000 χρόνια πριν, όταν ο Μινωικός πολιτισμός ήταν στο απόγειό του.

Με βάση αρχαιολογικά ευρήματα, φαίνεται ότι οι αρχαίοι Κρήτες, οι Μινωίτες, κατανάλωναν σχεδόν τα ίδια προϊόντα που καταναλώνονται σήμερα από τους σύγχρονους Κρήτες. Μεγάλοι πηλίνες (πίθο) βρέθηκαν σε μινωικά παλάτια που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση ελαιολάδου, σιτηρών, οσπρίων και μελιού. Σε διάφορες εικονιστικές αναπαραστάσεις μπορούμε επίσης να δούμε τον θαυμάσιο κόσμο των κρητικών φυτών και βοτάνων.

Κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής περιόδου, οι Κρήτες παρέμειναν πιστοί στην διατροφική τους κληρονομιά και τις μαγειρικές τους συνήθειες. Από τη μία, οι αστικές οικογένειες προτιμούσαν να ετοιμάζουν περίπλοκα γεύματα, διακριτικά για την εξαιρετική τους γεύση. Από την άλλη, ο αγροτικός πληθυσμός ζούσε αυστηρά με προϊόντα που καλλιεργούσαν: χόρτα, φρούτα, όσπρια, ελιές και ελαιόλαδο. Ωστόσο, οι Κρήτες χρησιμοποίησαν τη συσσωρευμένη γνώση και φαντασία τους σε αυτά τα ταπεινά προϊόντα, παράγοντας νόστιμα αποτελέσματα. Αυτή η πρακτική διατήρησε τους Κρήτες σε δύσκολες εποχές, σε περιόδους συνεχών κατακτήσεων από τους Άραβες (824-961), τους Βενετούς (1204-1669) και τους Τούρκους (1669-1898).

Σημαντική αλλαγή στη κρητική διατροφή σημειώθηκε με την εισαγωγή νέων καλλιεργειών, ιδιαίτερα της τομάτας, από τον Νέο Κόσμο. Οι κατακτητές ήρθαν και έφυγαν από την Κρήτη, αλλά το πνεύμα, η θρησκεία, η γλώσσα και η κουζίνα των Κρητικών παρέμειναν αναλλοίωτα μέσα στους αιώνες!