Στενή είναι η σχέση των μνημείων με την ιστορία των λαών που τα δημιούργησαν. Προσθέτουν αναμφίβολα μια σημαντική μαρτυρία σε ένα πλήθος άλλων ιστορικών δεδομένων και συμπληρώνουν τις γραπτές πηγές, που αποτελούν το θεμέλιο λίθο της ιστορίας.

Τα βυζαντινά μνημεία συγκροτούν ένα μεγάλο κεφάλαιο του αρχιτεκτονικού πλούτου της χώρας μας. Οι ναοί, κέντρα λατρείας ζωντανά μέχρι σήμερα, είναι ταυτόχρονα αξιόλογα και χαρακτηρίζουν την τέχνη της (...).

Δεν πρόκειται όμως για μια απλή καταγραφή μνημείων. Ερευνώνται συστηματικά και με αυστηρή επιστημονική μέθοδο τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά αυτών των ναών του ελλαδικού χώρου κατά τον 12ο αιώνα. Καταδεικνύει και το γεγονός ότι τα μνημεία αυτά και η αρχιτεκτονική σύνθεση και μορφή τους χαρακτηρίζονται γενικότερα ως «Ελλαδική σχολή». Αν συνυπολογίσει κανείς το γεγονός ότι πολύ λίγες γραπτές μαρτυρίες έχουν διασωθεί για την ιστορία του ελληνικού χώρου της περιόδου αυτής, οι ναοί αυτοί αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία (...).

[Απόσπασμα από το κείμενο του προλόγου]