Τι περιεχόμενο είχε η αντίσταση; Ποιοι ήταν οι στόχοι της; Ποιος ήταν ο χαρακτήρας της; Ποιες αιτίες γέννησαν την αντίσταση; Ποιες οι δυνάμεις που συμμετείχαν σ' αυτή; Ποιο είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο, η ιδεολογία της αντίστασης; Ποιες μορφές αγώνα χρησιμοποίησε;

Ο Μανώλης Γλέζος μελετά εξονυχιστικά την εξάχρονη ιστορία του τόπου μας 1940-1945, εκφράζοντας εξαιρετική πρωτοτυπία σε απόψεις και θέσεις. Στην μελέτη του παρουσιάζονται και οι τρεις φάσεις της Αντίστασης: Το μεγάλο ΟΧΙ και η πάνδημη συμμετοχή του ελληνικού λαού στην απόκρουση των εισβολέων το 1940-1941, η συμβολή του ελληνικού λαού στην Μάχη της Κρήτης, όταν το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου κατέρρεε, και η ανάληψη του αγώνα Εθνικής Αντίστασης από τον ελληνικό λαό, όταν το εθνικό κράτος είχε καταλυθεί από το κατοχικό κράτος.

Στο βιβλίο του ο Μανώλης Γλέζος, στηριζόμενος στην εξαντλητική αναδίφηση των στοιχείων, καταδεικνύει τον πραγματικό πρωταγωνιστή, που ήταν ο ελληνικός λαός και αποκαθιστά την Αντίσταση ως αυτογενή και λαογέννητη. Οι 349 αντιστασιακές οργανώσεις, που για πρώτη φορά παρουσιάζονται συνολικά στο αναγνωστικό κοινό, αποτελούν ένα σημαντικό ιστορικό υλικό, χρήσιμο όχι μόνο στον φιλίστορα αναγνώστη, αλλά και τον ίδιο τον ιστορικό της περιόδου.

Ο αναγνώστης που θα θελήσει να εγκύψει στο βιβλίο αυτό θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν έχει να κάνει με ένα συνηθισμένο βιβλίο ιστορίας, όπου εξιστορούνται γεγονότα και δίνονται, δίκην συνταγής, απαντήσεις στα ερωτήματα. Αντιθέτως, έχει να κάνει με μία έρευνα που θα τον θέσει σε εγρήγορση, κάνοντάς τον να αναλογιστεί πάνω στη σημασία της γνώσης και της κατανόησης του παρελθόντος.

Όμως, ένα βιβλίο δεν είναι μόνο περιεχόμενο. Είναι - ταυτόχρονα - λόγος και μορφή. Στην περίπτωσή μας, η ιστορική παράμετρος δένει οργανικά με την λογοτεχνική. Ο Γλέζος δίνει στην μείζονα αυτή εργασία του τον καλύτερό του εαυτό και παραδίδει ένα έργο που αποδεικνύεται εξίσου σημαντικό ιστοριογραφικό εργαλείο, όσο και συναρπαστικό αφήγημα.

Το έργο απλώνεται σε 1272 σελίδες και κυκλοφορεί σε δύο, συνεχόμενους, δεμένους τόμους, που πλαισιώνονται από πλήθος ντοκουμέντων και φωτογραφικού υλικού που καλύπτουν τις βασικότερες και ουσιαστικότερες πτυχές της περιόδου και των πρωταγωνιστών της.